Meme Kanseri Evrelemesi Nedir?
Evreleme, bir kanserin ne kadar ilerlediğini standart kriterlerle ifade etme yöntemidir. Meme kanserinde evreleme; tümörün boyutu, çevre dokulara yayılımı, lenf bezlerinin tutulumu ve uzak organ metastazı gibi parametreler doğrultusunda belirlenir.
Evreleme sayesinde:
- Doğru tedavi protokolü seçilir (cerrahi, kemoterapi, radyoterapi, hedefe yönelik tedavi)
- Prognoz (hastalık seyri) hakkında bilgi verilir
- Farklı merkezlerdeki hastalar aynı dil üzerinden karşılaştırılabilir
- Klinik araştırmalarda veri standardizasyonu sağlanır
TNM Sınıflandırma Sistemi
Dünya genelinde en yaygın kullanılan evreleme sistemi AJCC (American Joint Committee on Cancer) tarafından geliştirilen TNM sistemidir. Bu sistem üç temel parametreyi esas alır:
| Parametre | Açılımı | Ne İfade Eder? |
|---|---|---|
| T | Tumor (Tümör) | Birincil tümörün büyüklüğü ve çevre dokulara yayılımı |
| N | Node (Lenf Nodu) | Koltuk altı veya yakın lenf bezlerinin tutulum durumu |
| M | Metastasis (Metastaz) | Uzak organlara (kemik, akciğer, karaciğer, beyin) yayılım |
Ameliyat öncesi görüntüleme ve biyopsiye dayalı evrelemeye klinik evreleme (cTNM), ameliyat sonrası çıkarılan dokunun incelenmesine dayalı evrelemeye ise patolojik evreleme (pTNM) denir. Kesin evre genellikle ameliyat sonrası netleşir.
Evre 0 — Yerinde Kanser (In Situ)
Evre 0, kanser hücrelerinin meme kanalı veya lobüllerini aşmadığı, yani çevre dokulara henüz yayılmadığı durumu tanımlar. Bu nedenle “yerinde kanser” veya in situ kanser olarak da adlandırılır.
- DCIS (Duktal Karsinoma In Situ): Meme kanallarındaki hücreler kansere dönüşmüş ancak kanal duvarını aşmamıştır.
- LCIS (Lobüler Karsinoma In Situ): Lobüllerdeki anormal hücreler, gerçek kanserden çok ileride meme kanseri gelişme riskinin göstergesidir.
- Lenf bezlerine veya uzak organlara yayılım yoktur.
- Doğru tedaviyle sonuçlar oldukça iyidir.
Evre 1 — Erken Lokal Hastalık
Evre 1, tümörün henüz erken ve sınırlı büyüklükte olduğu, lenf bezlerine yayılımın ya hiç olmadığı ya da çok minimal düzeyde kaldığı aşamadır.
Evre 1A
Tümör boyutu 2 cm veya daha küçüktür ve koltuk altı lenf bezlerinde tümör yoktur ya da mikrometastaz (0,2 mm’den küçük) tespit edilmiştir.
Evre 1B
Memede tümör ya hiç yoktur ya da 2 cm’den küçüktür; koltuk altı lenf bezinde ise mikrometastaz (0,2–2 mm arası) saptanmıştır.
Evre 1 meme kanserinde 5 yıllık sağkalım oranı %99’a yakındır. Erken tanı ve uygun tedavi ile büyük çoğunlukla hastalık tamamen kontrol altına alınabilir. Bu nedenle düzenli meme kanseri taraması hayat kurtarıcıdır.
Evre 2 — Lokal Hastalık
Evre 2’de tümör daha büyük bir boyuta ulaşmış ya da sınırlı sayıda lenf bezine yayılmış olabilir. Ancak hastalık hâlâ lokal karakterdedir.
Evre 2A
- Memede tümör yok veya 2 cm’den küçük, 1–3 koltuk altı lenf bezinde metastaz var, veya
- Tümör 2–5 cm arası, koltuk altı lenf bezlerinde tümör yok
Evre 2B
- Tümör 2–5 cm arası ve 1–3 koltuk altı lenf bezinde metastaz var, veya
- Tümör 5 cm’den büyük, lenf bezi tutulumu yok
Evre 3 — Lokal İleri Hastalık
Evre 3, tümörün daha fazla lenf bezini ya da çevre dokuları (cilt, göğüs kası, göğüs duvarı) tuttuğu, ancak henüz uzak organlara metastaz yapmadığı dönemdir. Lokal ileri hastalık olarak adlandırılır.
Evre 3A
4 veya daha fazla koltuk altı lenf bezinin tutulduğu veya tümörün 5 cm’den büyük olup lenf bezine yayıldığı durumlardır.
Evre 3B
Tümör göğüs duvarına veya cilde yayılmış ya da inflamatuvar meme kanseri tablosu oluşmuştur (cilt kızarıklığı, şişlik). İnflamatuvar meme kanseri özel bir klinik antite olarak değerlendirilir.
Evre 3C
10 veya daha fazla koltuk altı lenf bezi tutulumu ya da köprücük kemiği altı/üstü veya iç meme lenf bezlerinin tutulumu söz konusudur.
Evre 3 meme kanserinde genellikle neoadjuvan kemoterapi (ameliyat öncesi kemoterapi) uygulanarak tümörün küçültülmesi ve meme koruyucu cerrahiye imkân tanınması hedeflenir. Tedavi planı kişiye özel belirlenir.
Evre 4 — Uzak Metastatik Hastalık
Evre 4, meme kanserinin kemik, akciğer, karaciğer, beyin gibi uzak organlara yayıldığı dönemdir. Tümör boyutu veya lenf bezi tutulumundan bağımsız olarak uzak metastaz varlığı bu evreyi tanımlar.
- Tam iyileşme hedefi yerine hastalığı kontrol altında tutmak ve yaşam kalitesini iyileştirmek ön plandadır.
- Hedefe yönelik tedaviler, immünoterapi ve hormonal tedaviler ile uzun süreli kontrol mümkün olabilmektedir.
- Her hastanın biyolojik profili farklı olduğundan tedavi yanıtı ve prognoz kişiden kişiye değişir.
- Güncel klinik araştırmalar, yeni tedavi seçeneklerini sürekli genişletmektedir.
Aşağıdaki HTML kodunu blog sayfanızdaki ilgili bölüme yapıştırabilirsiniz:
html
| Evre | Adlandırma | Tümör / Yayılım Özeti |
|---|---|---|
| Evre 0 | In Situ | Kanser hücreleri yerinde; çevre dokulara geçiş yok. |
| Evre 1 | Erken Lokal | ≤ 2 cm tümör; lenf nodu tutulumu minimal veya yok. |
| Evre 2 | Lokal Hastalık | 2–5 cm tümör veya sınırlı lenf nodu tutulumu. |
| Evre 3 | Lokal İleri | Çok sayıda lenf nodu tutulumu veya lokal ileri tümör. |
| Evre 4 | Metastatik | Uzak organlara yayılım: kemik, akciğer, karaciğer, beyin. |
