Sıcak Kemoterapi (HIPEC) Nedir? Süreç, Kimlere Uygulanır, Riskler

Sıcak kemoterapi, tıpta yaygın adıyla HIPEC (Hyperthermic Intraperitoneal Chemotherapy); karın içi (periton) yüzeyine yayılım gösteren bazı kanserlerde, ameliyatla görülebilen tümör odakları temizlendikten sonra karın boşluğuna ısıtılmış kemoterapi ilacının dolaştırılması işlemidir. HIPEC, tek başına bir “ilaç tedavisi” değil; çoğunlukla sitoredüktif cerrahi (tümör temizleme ameliyatı) ile birlikte planlanan kapsamlı bir yaklaşımdır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Uygunluk kararı; hastalığın yaygınlığı, genel sağlık durumu ve multidisipliner değerlendirme ile verilir. Prof. Dr. Çiğdem Arslan gibi alanında deneyimli hekimlerin yönettiği ekiplerde, hasta seçimi ve süreç planlaması bireysel olarak ele alınır.

Sıcak Kemoterapi (HIPEC) Ne Anlama Gelir?

HIPEC’in temel mantığı; karın içine verilen kemoterapinin yerel olarak daha yoğun etki oluşturması ve ısı etkisiyle kanser hücreleri üzerinde ilacın etkinliğinin artmasının hedeflenmesidir. İşlem sırasında kemoterapi çözeltisi belirli bir sıcaklıkta tutulur ve karın içinde kontrollü şekilde dolaştırılır.

HIPEC ile Sistemik Kemoterapi Arasındaki Fark

Sistemik kemoterapi damar yoluyla tüm vücuda yayılırken, HIPEC doğrudan karın boşluğu içinde uygulanır. Bu sayede hedef bölgeye odaklanmak amaçlanır. Ancak HIPEC’in uygunluğu her hasta için farklıdır; karar mutlaka hekim değerlendirmesiyle verilmelidir.

HIPEC Hangi Durumlarda Değerlendirilir?

HIPEC, genellikle karın zarı (periton) yüzeyine yayılım gösteren bazı hastalıklarda, seçilmiş hastalarda gündeme gelebilir. En sık değerlendirilen durumlar aşağıdakileri içerebilir:

• Karın zarı tümörleri ve peritoneal yayılım
• Apendiks kaynaklı bazı tümörler ve psödomiksoma peritonei
• Kolorektal kanserin peritoneal yayılımı (seçilmiş olgular)
• Over (yumurtalık) kanserinde bazı özel senaryolar (seçilmiş olgular)
• Peritoneal mezotelyoma gibi nadir durumlar

Buradaki ana vurgu “seçilmiş olgu” kavramıdır. Uygunluk; görüntüleme, yayılımın derecesi, ameliyatla tümörün temizlenebilirliği ve genel sağlık durumu gibi birçok parametreye bağlıdır.

Kimler İçin Uygun Olmayabilir?

Yayılımın çok ileri olduğu, genel durumun büyük cerrahiye elvermediği veya ek sağlık sorunlarının riski belirgin artırdığı durumlarda HIPEC uygun olmayabilir. En doğru yaklaşım, detaylı değerlendirme ve risk-yarar analizidir.

HIPEC Süreci Nasıl İlerler?

1) Sitoredüktif Cerrahi (Tümör Temizliği)

Önce cerrahi aşamada, karın içindeki görülebilen tümör odakları mümkün olduğunca temizlenir. Bu aşamanın kapsamı hastalığın yaygınlığına göre değişebilir.

2) Isıtılmış Kemoterapinin Karın İçinde Dolaştırılması

Cerrahi temizlikten sonra kemoterapi çözeltisi belirli bir ısıda tutulur ve karın boşluğu içinde belirli bir süre dolaştırılır. Amaç, cerrahiyle görülemeyecek kadar küçük hücre kümeleri üzerinde yerel bir etki oluşturmaktır.

İşlem Ne Kadar Sürer?

Toplam süre; cerrahinin kapsamına ve hastanın durumuna göre değişir. HIPEC aşaması belirli bir süre uygulanır; hastaya göre planlama yapılır.

Ameliyat Öncesi Hazırlık

HIPEC planlanan hastalarda ameliyat öncesi süreç genellikle şu adımları içerir:

• Detaylı görüntüleme ve yayılım değerlendirmesi
• Anestezi ve dahili branş konsültasyonları
• Kan testleri, beslenme durumunun değerlendirilmesi
• Gerekli görülen hastalarda solunum/kalp değerlendirmesi

Bu aşamada hedef; hem ameliyat güvenliğini artırmak hem de beklentileri gerçekçi biçimde planlamaktır.

Ameliyat Sonrası İyileşme ve Takip

HIPEC, büyük bir cerrahi girişimle birlikte uygulandığı için iyileşme süreci kişiden kişiye değişir. Hastanede yatış süresi, bağırsakların toparlanması, ağrı kontrolü ve beslenmeye dönüş gibi faktörlere bağlıdır. Tam toparlanma bazı hastalarda aylar sürebilir.

Günlük Hayata Dönüş Ne Zaman?

Hekiminizin önerileri belirleyicidir. İlk haftalarda dinlenme, kademeli hareket, uygun beslenme ve kontrol randevularına uyum önemlidir.

Olası Yan Etkiler ve Riskler

HIPEC’in riskleri iki ana kaynaktan gelir: büyük cerrahi ve kemoterapi uygulaması. Her hastada görülmek zorunda değildir ancak aşağıdaki durumlar hekim tarafından yakından izlenir:

• Enfeksiyon, kanama, pıhtı gibi cerrahi riskler
• Bağırsak fonksiyonlarında geç toparlanma
• Bulantı, yorgunluk, iştahsızlık gibi genel yan etkiler
• Nadir olarak kan değerlerinde düşme veya organ fonksiyonlarında etkilenme

Risklerin düzeyi; hastanın yaşı, ek hastalıkları, cerrahinin kapsamı ve uygulanan kemoterapi ilacına göre değişir. Bu yüzden “en doğru risk profili” kişiye özeldir.

En Sık Sorulan Sorular (SSS / FAQ)

HIPEC kesin çözüm mü?

HIPEC, uygun hastada etkili bir seçenek olabilir; ancak “kesin çözüm” olarak genellenemez. Amaç; seçilmiş olgularda hastalık kontrolünü ve bazı sonuçları iyileştirmeye katkı sağlamaktır. Karar her zaman kişisel değerlendirmeye dayanır.

HIPEC herkes için yapılır mı?

Hayır. HIPEC, belirli kriterleri karşılayan ve büyük cerrahiye uygun olan seçilmiş hastalarda düşünülür. Uygunluk, multidisipliner konsey kararıyla netleşir.

İşlem sonrası kemoterapiye devam edilir mi?

Bu, hastalığın tipine, evresine ve ameliyat bulgularına göre değişir. Bazı hastalarda ek sistemik tedaviler planlanabilir.

Hastanede kaç gün kalınır?

Yatış süresi kişiye göre değişir. Cerrahinin kapsamı, bağırsak fonksiyonlarının dönüşü ve genel toparlanma hızına göre planlanır.

HIPEC sonrası beslenme nasıl olmalı?

İlk dönemde hekim ve diyetisyen önerileriyle kademeli beslenme planı uygulanır. Yeterli sıvı alımı ve tolere edilen gıdalarla aşamalı ilerleme önemlidir.

Sonuç: Doğru Hasta Seçimi, Doğru Ekip ve Gerçekçi Plan

Sıcak kemoterapi (HIPEC), uygun hastalarda cerrahiyle birlikte planlanan özel bir yaklaşımdır. En kritik nokta; doğru hasta seçimi, deneyimli ekip ve kişiye özel tedavi planıdır. Değerlendirme sürecinde Prof. Dr. Çiğdem Arslan gibi uzman hekimlerle görüşerek, size özel risk-yarar analizini netleştirmeniz önerilir.

Not: Bu içerik tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tanı ve tedavi planı için hekiminize başvurunuz.